Чихрийн шижин буюу Diabetes mellitus

Чихрийн шижин (Латин хэл: Diabetes mellitus) нь нойр булчирхай хангалттай инсулин боловсруулж чадахгүй, эсвэл боловсорсон инсулин бие махбодид нөлөөлж чадахгүй болсон үед үүсдэг архаг явцтай өвчин.

Өнөөдөр дэлхий дээр энэ өвчнөөр өвдсөн хүний тоо 264 саяд хүрээд байгаагаас Монголд 3000 нь байдаг гэсэн тоо баримт байдаг аж. Гэхдээ манайд өвчтөний бүртгэл хяналт хангалтгүй гэж үздэг.

•           Жил бүр энэ өвчнөөр долоон сая хүн шинээр оношлогдож байна.

•           Жил бүр энэ өвчний улмаас 3,8 сая хүн хорвоог орхиж байна.

•           Чихрийн шижин өвчний өвчлөл өндөртэй 10 орны долоо нь хөгжиж буй улсууд.

•           Чихрийн шижин өвчтэй хүмүүсийн тал нь 40-59 насныхан. Тэдний 70 гаруй хувь нь хөгжиж буй оронд амьдарч байна.

Ийм байдлаар цаашид үргэлжилбэл 2025 он гэхэд энэ өвчнөөр өвчлөгсдийн тоо 380 саяд хүрнэ гэсэн тооцоо байдаг. Манай орны хувьд 2005 оны судалгаагаар 8.2 хувийн тархалттай байна.

Нөлөөлөх хүчин зүйлс

1.         Удамшил

2.         Таргалалт

3.         Цусны даралт ихсэх өвчин, цусны судасны хатуурал

4.         Цусанд өөх тосны хэмжээ их байх

5.         Хөдөлгөөний хомсдол

6.         Буруу хооллолт

7.         Сэтгэл санааны сөрөг нөлөө

8.         Эмгэг жирэмслэлт, жирэмсний хожуу хордлого, 4.5-аас дээш кг жинтэй хүүхэд төрүүлэх

9.         Хорт зуршил, архи тамхины хэрэглээ

Эдгээрийн нэгээс хоёр тохиолдол танд байвал чихрийн шижин өвчнөөр өвдөх эрсдэл байна гэсэн үг.

Чихрийн шижин буюу сахарын диабет

Дэлхий нийтийн хэмжээнд хамгийн түгээмэл болоод өвчний нэг бол яах аргагүй чихрийн шижин өвчин юм. Хүмүүсийн хэрэглэж байгаа хүнсээс ихээхэн шалтгаалдаг энэ өвчний талаар АНУ-д томоохон судалгаа явуулжээ. Судалгааны дүнгээр New York хотын найман хvний нэг нь чихрийн шижин өвчтэй байгаа тухай "New York Times" сонинд мэдээлсэн байна. Тус хотын насанд хvрсэн хvн амын 12.5 хувь нь буюу 800 мянган хvн чихрийн шижин өвчтэй гэнэ. Энэ нь АНУ-ын хvн амын дундах 10.3 хувийн тус vзvvлэлтээс өндөр байгаа ажээ. Харин New York хотын чихрийн шижин өвчтэй хvмvvсийн 30 хувь нь тус өвчин туссанаа мэддэггvй бол чихрийн шижингээр өвдсөнөө мэддэг хvмvvсийн тал илvv хувь нь өвчиндөө хангалттай анхаарал тавьж чаддаггvй гэнэ.
 

Чихрийн шижин өвчний тухайд:

Чихрийн шижин өвчин нь хүний бие махбодь дахь инсулин дааврын харьцангуй буюу огт байхгүй дутагдалын улмаас цусан дахь сахарын хэмжээ ихсэж улмаар нүүрс усны солилцоог ихээр алдагдуулан ам цангах, их уух, турах, шээлгэх зэрэг хам шинжээр илэрч олон эрхтэн тогтолцоог хамарсан хүндрэл гардаг архаг явцтай бодисын солилцооны эмгэг юм. Энэ өвчинөөс болж бөөр, хөл үе мөч, нүд, зүрх мэдрэлийн эрхтэнүүд болон цусны даралт ихсэх зэрэг өвчинүүдийг араасаа дагуулдаг байна.
Чихрийн шижин өвчнөөр өвдсөн хүмүүсийн 80% нь биеийн жингийн илүүдэлт буюу таргалалт байдаг.

Чихрийн шижин өвчин үусэхэд нөлөөлөх хүчин зүйлүүд:
• Биеийн жингийн илүүдэл
• Хөдөлгөөний хомсдол
• Буруу хооллолт
• Жирэмсэн үеийн чихрийн шижин
• Цусны даралт ихсэх

Чихрийн шижин өвчний үндсэн хэлбэрүүд